Bergbauernbuam & Boere – Met Spek en Ham

Deur Eben van Tonder, 9 Augustus 2025

Agtergrond

Reg oor die wêreld is daar mense wat hulleself identifiseer met die liedere van Stiermark en veral met dié een. Aan die suidpunt van Afrika leef daar ook ’n volk wat dieselfde hartstaal verstaan: die Boere.

Bergbauernbuam is ’n Oostenrykse dialekwoord wat letterlik beteken “bergboerseuns” (Berg = berg, Bauern = boere, Buam = seuns in Beiers/Stiermark-dialek). Dit verwys na mense wat in die berge boer, hardwerkend is, hul eie tradisies handhaaf, en nie maklik buig voor buitelandse invloede nie.

Andreas Gabalier, gebore in Graz, Oostenryk, is een van die bekendste volks- en schlager-sangers in die Duitssprekende wêreld. Hy staan vir tradisie, trots op jou herkoms, en om jou eie pad te loop sonder om te buig vir die druk van modewinde of buitelandse invloed. Sy musiek is besonder gewild, nie net in Oostenryk nie, maar ook in Duitsland, Switserland en selfs oorsee.

Ek is deur hierdie lied geïnspireer terwyl ek my werk oor die gesondheidsvoordele van spek bymekaar gesit het. Ek het besef hoe belaglik dit is dat buitelandse “wetenskaplikes”, wat finansiering soek by linkse, anti-vleis instellings, vir ons probeer wysmaak dat iets wat vir eeue goed was, skielik sleg sou wees. So, geïnspireer deur hierdie lied en deur Andreas self, het ek die woorde ’n bietjie aangepas om by ons Boerepassie vir spek en ham aan te sluit.

Ons, net soos die Bergbauernbuam van Oostenryk, laat nie buitelanders vir ons voorskryf wat ons moet eet nie – en ons eet spek en ham, en ons is lief daarvoor! Dis deel van wie ons is. Ons is ten volle ingelig, ons dink vir onsself – en ons leef ons tradisies met trots.

Bergbauernbuam (Spek & Ham Weergawe)

(ek vertaal sy lied in Afrikaans met ‘n paar sinner wat ek in sit)

Waar die wind die bome krom kan buig
En die alpiese geur begin om hoog te styg
Waar ’n Sennerin die mooiste jodels sing (holla-li-di)
Waar sneeu in die somer al begin smelt
En weerlig en donder uit die hemel spoel
Saam of alleen – hier is ons Bergboerseuns tuis

Ons is gesny uit droë beukehout
Want kou vat ons nog nooit
Ons stap waar ander hul vir altyd sou verloor
Ons eet ons brood met peper en sout
En ons eet spek en ham – dis ons trots!
Dennehoutbrandewyn, hop en gars – liewe Here, hou dit so

Ons is Bergboerseuns, Bergboerseuns
Sterk mense in ’n moderne tyd
Ons het kuite so groot soos hier
En ons is sterk soos ons bulle
Bergboerseuns – dis wie ons is

Op die plaas is daar geen sonde nie, sê die mense
Hoe mooier die meisie, hoe groter die storie daaragter
En geen geheim dat die ooievaar by ons nie kinders bring nie
Saam met ons Sennerinne klim ons op die hooisolder
Met vreugde wys ons vir hulle ons bergstewels
En die lug is swaar van vars gesnyde alpweiding se geur

Ons is Bergboerseuns, Bergboerseuns
En geen “slimkop” van oorsee praat vir ons aan nie
Ons sê niks oor “gesond” of “ongeskik” – wat sou dit nou wees?
Ons eet wat vir ons lekker is, en ons bly daarby
Bergboerseuns – dis wie ons is

Van bo af sien jy die land in sy mooiste kleed
Kristalhelder, blinkende mere – my liewe aarde, dis mooi

Ons is Bergboerseuns, Bergboerseuns
Sterk mense in ’n moderne tyd
Ons eet spek en ham – dis ons vreugde
Ons is sterk soos ons bulle
Bergboerseuns – dis wie ons is
Bergboerseuns – dis wie ons is

Laastens

Ons sê niks oor “gesond” of “ongeskik” – wat sou dit nou wees?
Ons eet wat vir ons lekker is, en ons bly daarby
Bergboerseuns – dis wie ons is

Van bo af sien jy die land in sy mooiste kleed
Kristalhelder, blinkende mere – my liewe aarde, dis mooi

Ons is Bergboerseuns, Bergboerseuns
Sterk mense in ’n moderne tyd
Ons eet spek en ham – dis ons vreugde
Ons is sterk soos ons bulle

Ons leef in ’n tyd waar ander wil besluit wat vir ons goed of sleg is. Dikwels sonder om ons geskiedenis, ons kultuur of ons werklikheid te verstaan. Maar soos ons vaders en moeders, wat deur die eeue hul eie paaie geloop het, staan ons vas. Ons eet wat vir ons gesond én lekker is, wat generasies lank ons liggame en harte sterk gehou het. Spek, ham en biltong is nie net kos nie, dit is deel van ons identiteit, ons trots en ons vryheid. En dié vryheid laat ons nie deur enigiemand afvat nie.